( مجله مهر ، سال هشتم ، شمارهء نهم ) « 1 » دانشمندى به نام مجد الدين عالى شاه بن حسن حسينى عريضى ابرقوهى به سال 711 ه . ق . چهار مسأله از خواجه استفسار كرده و او پاسخ داده است ( به نقل از : محمد تقى دانش‌پژوه ، مقاله : سوانح الافكار رشيدى ، مجموعهء خطابه‌هاى تحقيقى دربارهء رشيدى الدين فضل اللّه همدانى « 2 » ، تهران ، 1350 ، ص 109 ) البته جز او نيز كسان ديگرى بوده‌اند كه به همين صورت سؤالهاى خود را مطرح كرده‌اند و از خواجه پاسخهاى مناسب را دريافت داشته‌اند به طورى كه اين كتاب مشتمل بر بيست و پنج بخش است كه برخى از ابواب آن به صورت سؤال و جواب مطرح شده ( فقرات 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 13 - 18 - 20 - 21 - 22 - 24 - 25 ) و قسمتى از آن چون فقرات 12 - 14 - 15 - 16 - 17 - 19 - 23 شكل توضيحى و تفسيرى و كلامى به خود گرفته است . بديهى است كه پايهء سخنان خواجه در اساس همان سؤالهائى است كه خواه به وسيلهء اشخاص معين و معلوم و خواه به گونه موضوعات سزاوار بحث و اقتراح مطرح مىشده و او نيز حسب شرائط جوابها و نقطه نظرهاى تحليلى خود را عنوان مىفرموده است . بدين ملاحظه ، اطلاق عنوان كلّى « اسئله و اجوبه رشيدى » يا « فوائد رشيديه » ( ر . ك . لطائف الحقايق ، ص نه ) بر آن ناصواب نيست . منتهى اين مجموعه با آنچه كه شادروان سلطان القرائى عنوان كرده ، اندك تفاوتهائى دارد و صرفنظر از بررسى چهار سؤال سيد مجد الدين عاليشاه ابرقوهى و پرسشهاى متعدد علامه تفتازانى و حكيم فرنگى و نور الدين كوه‌كيلوئى و عماد الدين مطرّزى و شهاب الدين زاكانى و ديگران مطالب متعددى را نيز بررسى كرده است كه در ادامهء همين بحث بدانها اشاره خواهد شد . « 3 » متنى كه در دسترس عموم علاقه‌مندان به الهيات و تاريخ و ادب و معرفت‌شناسى اجتماعى و حكمت و علوم متداول حوزهء پهناور فرهنگ و تمدن اسلامى ايران قرار مىگيرد ، به احتمال همان نسخهء وزارتى و يا رونوشت اصيلى است كه در زمان

--> ( 1 ) - با تأسف بسيار به هنگام تنظيم اين سطور مجلّه مزبور در دسترس اين بنده نبود . ( 2 ) - از اين پس از آن به عنوان « مجموعه » ياد مىكنيم . ( 3 ) - خواجه در يك دو مورد هم نام كتاب را « مجموعه » خوانده ( صص 37 و 241 متن حاضر ) و در جاىهاى ديگرى از آن تنها به صورت « كتاب » ياد كرده است ( ر . ك . صص 7 - 156 ) .